جمهوری افلاطون (۴)
پنجشنبه, بهمن ۱۵م, ۱۳۸۸…who is best able to do good to his friends and evil to his enemies in time of sickness?
The physician.
Or when they are on a voyage, amid the perils of the sea?
The pilot.
And in what sort of actions or with a view to what result is the just man most able to do harm to his enemy and good to his friends?
In going to war against the one and in making alliances with the other.
But when a man is well, my dear Polemarchus, there is no need of a physician?
No.
And he who is not on a voyage has no need of a pilot?
No.
Then in time of peace justice will be of no use?
I am very far from thinking so.
You think that justice may be of use in peace as well as in war?
Yes.
Like husbandry for the acquisition of corn?
Yes.
Or like shoemaking for the acquisition of shoes, –that is what you mean?
Yes.
And what similar use or power of acquisition has justice in time of peace?
In contracts, Socrates, justice is of use.
And by contracts you mean partnerships?
Exactly.
But is the just man or the skilful player a more useful and better partner at a game of draughts?
The skilful player.
And in the laying of bricks and stones is the just man a more useful or better partner than the builder?
Quite the reverse.
Then in what sort of partnership is the just man a better partner than the harp-player, as in playing the harp the harp-player is certainly a better partner than the just man?
In a money partnership.
پولمارکوس ، عدالت را خوبی رساندن به دوستان و آسیب زدن به دشمنان تعریف می کند تا سقراط پرسشگری را دوباره آغاز کند:
- در زمان بیماری ، چه کسی بهتر از سایرین می تواند به دوستان خوبی و به دشمنان زیان برساند؟
پولمارکوس: پزشک .
- در میان دریا و درون قایق چه طور؟
پولمارکوس : ناخدا .
- پس کدام موقعیت است که در آن ، انسان عادل بهتر از سایرین به دوستان خوبی و به دشمنان زیان می رساند؟
پولمارکوس : در اعلان جنگ با یک نفر و برقراری اتحاد با سایرین.
بعد از طرح این سه سؤال، سقراط از سخنان پولمارکوس نتیجه می گیرد همانگونه که در زمان سلامتی فرد به پزشک احتیاجی نیست و بر روی خشکی نیازی به ناخدا احساس نمی کنیم ، در زمان صلح نیز عدالت، خصیصه ای بی کاربرد است!
پولمارکوس ، به شدّت خود را از اعتقاد به چنین خصیصه ای مبرّی می دارد تا سقراط، عدالت را به مانند کشاورزی و کفش دوزی، در زمان صلح نیز مفید بداند.
اما فایده کشاورزی، تحصیل غلّه و فایده کفش دوزی، تولید کفش است . فایده عدالت در زمان صلح چیست ؟
در جواب به این پرسش سقراط ، پولمارکوس کاربرد عدالت در زمان صلح را در برقراری عقود و شراکت معرفی می کند. پرسش های سقراط برای قیاس فضیلت عدالت با کاربرد مشاغل بار دیگر آغاز میشود :
- در بازی و مسابقه ، انسان عادل شریک بهتری است یا بازیگر ماهر؟
پولمارکوس : بازیگر ماهر .
- در ساختمان سازی چه طور ؟ آیا داشتن شریک عادل بهتر از شراکت با یک بنّاست؟
پولمارکوس : ذقیقاً بر عکس .
- بنابرین در نواختن موسیقی هم همدست موسیقی دان از همدست عادل بهتر است. حال پرسش اینجاست که در کدام موقعیت شراکت با عادل بهتر از شراکت با سایرین خواهد بود ؟
پولمارکوس جواب می دهد : «در شراکت مالی»